Ukryte zyski w fundacji rodzinnej. Kiedy fundacja zapłaci 15% podatku?

Stan prawny: 27 października 2026 r. · Autor: Konrad Radwan, wspólnik w CREO Kancelaria Prawna

Aktualizacja z 27 października 2026 r.: dopisane pożyczki dla beneficjentów, usługi rodziny, wynagrodzenie zarządu, PIT odbiorcy, interpretacje z 2026 r. i projekt zmian od 2027 r.

Najważniejsze wnioski w 60 sekund

• Ukryte zyski w fundacji rodzinnej to zamknięta lista sześciu rodzajów płatności i korzyści, które fundacja przekazuje fundatorowi, beneficjentom albo podmiotom z nimi powiązanym poza statutem. Wymienia je art. 24q ust. 1a ustawy o CIT.
• Od ukrytych zysków fundacja płaci 15% CIT, tak samo jak od świadczeń przewidzianych w statucie. Podatek wpłaca do 20. dnia następnego miesiąca. Nie płaci zaliczek i nie odlicza kosztów.
• Najczęstsze ukryte zyski to odsetki od pożyczki udzielonej fundacji przez fundatora, pożyczka dla beneficjenta na co najmniej 10 lat albo niespłacona w terminie, usługi kupowane od rodziny i ceny odbiegające od rynkowych.
• Ukryty zysk kosztuje więcej niż świadczenie przewidziane w statucie, bo beneficjent z najbliższej rodziny nie korzysta wtedy ze zwolnienia z PIT.
• Projekt zmian w podatkach fundacji, który Sejm uchwalił 22 października 2026 r., podnosi stawkę do 19% od 2027 r. i rozszerza listę ukrytych zysków. Ustawa nie obowiązuje, bo czeka na Senat i Prezydenta.

Czym są ukryte zyski w fundacji rodzinnej?

Ukryte zyski to płatności i korzyści, które fundacja rodzinna przekazuje swojej rodzinie albo jej firmom inaczej niż w formie świadczenia przewidzianego w statucie. Ustawa opodatkowuje je tak samo jak świadczenie: 15% CIT (art. 24q ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT).

Lista w art. 24q ust. 1a ustawy o CIT jest zamknięta. Obejmuje:

1. odsetki, prowizje i inne opłaty od pożyczki, której fundacji udzielił fundator, beneficjent albo podmiot z nimi powiązany,
2. darowizny i inne nieodpłatne albo częściowo odpłatne świadczenia dla fundatora, beneficjenta albo podmiotu powiązanego, jeśli nie są świadczeniami przewidzianymi w statucie,
3. zapłatę za usługi doradcze, księgowe, prawne, reklamowe, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, rekrutacji, gwarancje i poręczenia oraz za licencje, jeśli usługę świadczy fundator, beneficjent albo podmiot powiązany,
4. różnicę między ceną rynkową a ceną ustaloną w innych transakcjach z rodziną i jej firmami,
5. pożyczkę dla beneficjenta w części, która miała zostać spłacona w danym roku, a nie wróciła do fundacji do terminu złożenia deklaracji CIT-8FR,
6. pożyczkę dla beneficjenta udzieloną na co najmniej 10 lat.

Podmiotem powiązanym jest m.in. spółka, w której fundator albo beneficjent ma co najmniej 5% udziałów. Przy różnicy cen z pkt 4 próg wynosi 25% (art. 24q ust. 7 ustawy o CIT). Przepis dotyczy wyłącznie pieniędzy i korzyści, które wychodzą z fundacji. Płatności rodziny na rzecz fundacji nie są ukrytym zyskiem.

Jaki podatek od ukrytych zysków płaci fundacja rodzinna?

Fundacja płaci 15% od wartości ukrytego zysku jako podatnik, a nie jako płatnik. Przy odsetkach i usługach podstawą jest cała zapłacona kwota, przy pożyczce dla beneficjenta kwota pożyczki lub niespłaconej raty, przy cenach nierynkowych tylko różnica do ceny rynkowej, a przy świadczeniach w naturze wartość rynkowa, np. rynkowy czynsz za udostępnione mieszkanie (art. 24q ust. 2 i 5 ustawy o CIT).

Podatek trzeba wpłacić do urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym fundacja przekazała korzyść albo postawiła ją do dyspozycji (art. 24q ust. 6 ustawy o CIT). Fundacja nie płaci zaliczek i nie odlicza kosztów. Po roku wykazuje ukryte zyski w zeznaniu CIT-8FR, które składa do końca trzeciego miesiąca następnego roku (art. 24s ustawy o CIT).

Od 15% można odjąć tylko jeden podatek: 19% CIT, który fundacja zapłaciła od najmu składników służących działalności fundatora, beneficjenta albo podmiotu powiązanego (art. 24q ust. 8 i 9 w związku z art. 6 ust. 8 ustawy o CIT).

Kto płaci PIT od ukrytego zysku?

Fundator i najbliższa rodzina nie płacą PIT od świadczeń przewidzianych w statucie w części odpowiadającej majątkowi wniesionemu przez fundatora, ale to zwolnienie nie obejmuje ukrytych zysków (art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał w interpretacji 0113-KDIPT2-3.4011.284.2026.2.JŚ z 19 maja 2026 r., że fundator spoza listy beneficjentów, który mieszka w domu fundacji, ma przychód w PIT z nieodpłatnego świadczenia. Ta sama korzyść jest więc opodatkowana dwa razy: 15% w fundacji i PIT u odbiorcy.

Pożyczka od fundatora dla fundacji: kiedy to ukryty zysk?

Ukrytym zyskiem są tylko odsetki i opłaty, które fundacja płaci fundatorowi, a nie sama pożyczka. Przy pożyczce nieoprocentowanej fundacja nie płaci więc CIT ani wtedy, gdy ją otrzymuje, ani wtedy, gdy zwraca kapitał. Potwierdził to Dyrektor KIS w interpretacji 0111-KDIB1-2.4010.299.2025.2.BD z 28 sierpnia 2025 r.

Od samej pożyczki fundacja jako biorąca pożyczkę płaci 0,5% podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 4 pkt 7 i art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC).

Pożyczka dla beneficjenta: kiedy fundacja rodzinna zapłaci podatek?

Fundacja może udzielać pożyczek beneficjentom w ramach dozwolonej działalności (art. 5 ust. 1 pkt 5 lit. c ustawy o fundacji rodzinnej). Taka pożyczka jest ukrytym zyskiem w dwóch przypadkach:

• pożyczka na co najmniej 10 lat. Liczy się okres z umowy. Dyrektor KIS w interpretacji 0111-KDIB1-2.4010.491.2024.1.AK z 15 listopada 2024 r. uznał pożyczkę na 12 lat za ukryty zysk, nawet jeśli beneficjent spłaci ją wcześniej. Podatek liczy się wtedy od kwoty pożyczki,
• rata niespłacona w terminie. Część, która miała wrócić w danym roku, a nie wróciła do końca trzeciego miesiąca następnego roku, staje się ukrytym zyskiem.

Pożyczka udzielona na mniej niż 10 lat i spłacana zgodnie z umową nie jest ukrytym zyskiem. Nie podlega też PCC, co Dyrektor KIS potwierdził w interpretacji 0111-KDWB.4014.119.2026.3.KKM z 28 września 2026 r. Jeśli jednak oprocentowanie jest niższe od rynkowego, różnica do odsetek rynkowych jest ukrytym zyskiem, tak jak przy każdej cenie nierynkowej.

Usługi rodziny i wynagrodzenie zarządu fundacji rodzinnej

Jeśli fundator, beneficjent albo ich spółka świadczą fundacji usługi z listy w pkt 3, np. doradztwo, księgowość albo zarządzanie, cała zapłata jest ukrytym zyskiem. Przepis nie pozwala przy tych usługach wykazać, że cena była rynkowa, bo badanie ceny rynkowej dotyczy tylko innych transakcji.

Najwięcej wątpliwości budzi wynagrodzenie zarządu fundacji rodzinnej, gdy w zarządzie zasiada fundator albo beneficjent. Ustawa wymienia „usługi zarządzania i kontroli”, więc przy umowie o świadczenie usług zarządczych z fundatorem albo z jego firmą całe wynagrodzenie może zostać uznane za ukryty zysk. Bezpieczny jest zarząd pełniony nieodpłatnie. Dyrektor KIS w interpretacji 0111-KDIB1-2.4010.566.2024.1.END z 30 grudnia 2024 r. uznał, że jeśli zarząd nie dostaje wynagrodzenia, fundacja nie płaci z tego powodu podatku i nie musi sporządzać dokumentacji cen transferowych.

Korzystanie z majątku fundacji przez rodzinę

Mieszkanie, samochód albo szkolenie, które fundacja bezpłatnie zapewnia rodzinie, jest albo świadczeniem przewidzianym w statucie, albo ukrytym zyskiem. W obu przypadkach fundacja płaci 15%, ale najbliższa rodzina może uniknąć PIT tylko wtedy, gdy świadczenie przewiduje statut.

• Szkolenia i wyjazdy członka zarządu, który jest beneficjentem, oraz nieodpłatne korzystanie beneficjentów z nieruchomości fundacji to ukryty zysk według interpretacji 0111-KDIB1-2.4010.539.2024.2.DK z 6 grudnia 2024 r.
• Zamieszkiwanie fundatora spoza listy beneficjentów w domu fundacji jest ukrytym zyskiem. Ten sam dom udostępniony beneficjentom zgodnie ze statutem jest świadczeniem. Tak rozstrzygnął Dyrektor KIS w interpretacji 0111-KDIB1-2.4010.121.2026.2.END z 20 maja 2026 r.
• Najem po rynkowym czynszu nie jest ukrytym zyskiem, niezależnie od tego, kto komu wynajmuje. Fundator może wynająć od fundacji mieszkanie, płacąc czynsz rynkowy (interpretacja 0111-KDIB1-2.4010.366.2026.2.EJ z 25 sierpnia 2026 r.). Fundacja może też płacić fundatorowi rynkowy czynsz za jego nieruchomość (interpretacja 0111-KDIB1-2.4010.320.2026.3.END z 21 września 2026 r.).

Gdy czynsz jest niższy od rynkowego, ukrytym zyskiem jest różnica. Cenę każdej umowy z rodziną warto więc oprzeć na wycenie albo na ofertach porównawczych.

Świadczenie przewidziane w statucie a ukryty zysk

Co zmieni projekt zmian w podatkach fundacji od 2027 r.?

Sejm uchwalił 22 października 2026 r. ustawę, która zmienia zasady opodatkowania ukrytych zysków (przebieg prac w Sejmie). Najważniejsze zmiany:

• stawka 19% zamiast 15% dla świadczeń i ukrytych zysków przekazanych od roku podatkowego fundacji, który zacznie się po 31 grudnia 2026 r.,
• pożyczki z pkt 5 obejmą także pożyczki dla fundatora i dla spółek powiązanych, a z pkt 6 pożyczki dla fundatora i dla osób fizycznych powiązanych,
• nowy pkt 7: ukrytym zyskiem będą umorzone, przedawnione i odpisane jako nieściągalne należności od rodziny, w tym z pożyczek, chyba że zostały już opodatkowane jako niespłacona pożyczka.

Ustawa nie obowiązuje. Zajmie się nią Senat, a potem Prezydent, który może ją podpisać albo zawetować. Poprzednią ustawę zmieniającą opodatkowanie fundacji Prezydent zawetował 27 listopada 2025 r.

Przykład: pożyczka od fundatora na 500.000 zł

Fundator pożycza fundacji 500.000 zł na zakup mieszkania na wynajem.

Fundator rozlicza otrzymane odsetki w swoim PIT. Przy pożyczce nieoprocentowanej odsetek nie ma, więc nie ma też ukrytego zysku. Zostaje tylko PCC.

Jak ograniczyć ryzyko ukrytego zysku?

1. Wpisać do statutu świadczenia, których rodzina naprawdę potrzebuje: mieszkanie, samochód, opłacenie nauki, spłatę zobowiązań beneficjenta. Każda z tych korzyści jest wtedy świadczeniem, a nie ukrytym zyskiem.
2. Wpisać na listę beneficjentów każdego domownika, który korzysta z majątku fundacji.
3. Finansować fundację darowizną albo pożyczką nieoprocentowaną, a nie pożyczką oprocentowaną.
4. Pożyczki dla beneficjentów udzielać na mniej niż 10 lat i pilnować terminów spłaty rat.
5. Nie kupować od rodziny i jej firm usług z listy w pkt 3. Zarząd pełniony przez rodzinę najlepiej bez wynagrodzenia.
6. Każdą umowę z rodziną zawierać po cenie rynkowej i udokumentować tę cenę.

Z praktyki kancelarii

Klientom mówię, że ukryty zysk rzadko wynika ze złej woli. Najczęściej bierze się z przyzwyczajeń z firmy: fundator pożycza fundacji pieniądze na procent, jego spółka prowadzi fundacji księgowość, a żona mieszka w domu fundacji, choć nie jest beneficjentką. Każda z tych sytuacji kosztuje 15%, a rodzina nie korzysta przy niej ze zwolnienia z PIT. Przy pisaniu statutu od razu przechodzimy więc z klientem przez listę z art. 24q ust. 1a i ustalamy, co ma być świadczeniem, kto ma być na liście beneficjentów i jak fundacja będzie finansowana.

Najczęstsze pytania

Czy nieoprocentowana pożyczka od fundatora to ukryty zysk w fundacji rodzinnej?

Nie. Ukrytym zyskiem są tylko odsetki, prowizje i inne opłaty, które fundacja płaci od pożyczki fundatora. Przy pożyczce bez odsetek fundacja nie płaci CIT ani wtedy, gdy ją otrzymuje, ani wtedy, gdy zwraca kapitał. Potwierdziła to interpretacja z 28 sierpnia 2025 r. Fundacja płaci jednak 0,5% PCC od kwoty pożyczki.

Jak zapłacić podatek od ukrytych zysków?

Fundacja wpłaca 15% od wartości ukrytego zysku na rachunek swojego urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przekazała korzyść. Nie płaci zaliczek. Po zakończeniu roku wykazuje ukryte zyski w zeznaniu CIT-8FR, które składa elektronicznie do końca trzeciego miesiąca następnego roku.

Czy fundacja rodzinna może płacić wynagrodzenie zarządowi?

Może, ale gdy w zarządzie jest fundator albo beneficjent, trzeba uważać na formę umowy. Zapłata za „usługi zarządzania i kontroli” na rzecz fundatora, beneficjenta albo ich firmy jest w całości ukrytym zyskiem. Najbezpieczniej, gdy rodzina zasiada w zarządzie nieodpłatnie. Jeśli rodzina ma dostawać wynagrodzenie, jego formę warto ustalić z doradcą, zanim fundacja podpisze umowę.

Czy beneficjent płaci PIT od ukrytego zysku?

Zwykle tak. Zwolnienie z PIT dla fundatora i najbliższej rodziny dotyczy tylko świadczeń przewidzianych w statucie. Nieodpłatne świadczenie poza statutem, np. darmowe mieszkanie, jest u odbiorcy przychodem z innych źródeł, jak w interpretacji z 19 maja 2026 r. Darowizna pieniędzy poza statutem może z kolei podlegać podatkowi od spadków i darowizn. Korzyści dla rodziny lepiej więc zapisać w statucie.

Czy fundacja rodzinna może wynająć mieszkanie fundatorowi?

Tak. Najem mieszkania fundatorowi albo beneficjentowi po rynkowym czynszu nie jest ukrytym zyskiem ani świadczeniem, a dochód z niego jest zwolniony z CIT. Ukrytym zyskiem jest dopiero różnica między czynszem rynkowym a niższym czynszem, który płaci najemca. Darmowe mieszkanie dla beneficjenta warto zapisać w statucie jako świadczenie.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 278), art. 6 ust. 8, art. 24q ust. 1, 1a, 2, 5–9, art. 24s
• Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 5 lit. c
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 21 ust. 1 pkt 157; ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, art. 4 pkt 7, art. 7 ust. 1 pkt 4
• Interpretacje indywidualne Dyrektora KIS: 0111-KDIB1-2.4010.491.2024.1.AK z 15 listopada 2024 r. (Eureka), 0111-KDIB1-2.4010.539.2024.2.DK z 6 grudnia 2024 r. (Eureka), 0111-KDIB1-2.4010.566.2024.1.END z 30 grudnia 2024 r. (Eureka), 0111-KDIB1-2.4010.299.2025.2.BD z 28 sierpnia 2025 r. (Eureka), 0113-KDIPT2-3.4011.284.2026.2.JŚ z 19 maja 2026 r. (Eureka), 0111-KDIB1-2.4010.121.2026.2.END z 20 maja 2026 r. (Eureka), 0111-KDIB1-2.4010.366.2026.2.EJ z 25 sierpnia 2026 r. (Eureka), 0111-KDIB1-2.4010.320.2026.3.END z 21 września 2026 r. (Eureka), 0111-KDWB.4014.119.2026.3.KKM z 28 września 2026 r. (Eureka)
• Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, uchwalony przez Sejm 22 października 2026 r. (przebieg prac w Sejmie), stan na 27 października 2026 r.

O autorze

Konrad Radwan jest założycielem i wspólnikiem zarządzającym CREO Kancelaria Prawna i absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 15 lat praktykuje prawo, a od ponad 18 lat prowadzi własne przedsiębiorstwa. W CREO prowadzi sprawy fundacji rodzinnych: od struktury majątku i statutu po rejestrację. Jego komentarze publikowały „Rzeczpospolita”, Business Insider i Infor.pl.

Chcesz sprawdzić, czy w umowach Twojej fundacji z rodziną nie ma ukrytych zysków? Zamów konsultację (300 zł, możliwe raty 0%) albo przeczytaj, jak pracujemy przy fundacjach rodzinnych. Więcej o tym, jak założyć fundację rodzinną, co może wchodzić w skład majątku fundacji i czy wybrać fundację, czy spółkę z o.o., przeczytasz w osobnych artykułach.

Materiał informacyjny według stanu prawnego na dzień 27 października 2026 r. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.